04-05-2019 — 

Toespraak burgemeester C.H.J. Lamers van Schiedam gehouden bij de Dodenherdenking op 4 mei 2019 op de Plantage te Schiedam 

Herdenking bij het monument

"Dames en heren, jongens en meisjes,

In Schiedam herdenken we vandaag net als in heel Nederland, alle burgers en militairen die in het Koninkrijk der Nederlanden, of elders in de wereld, zijn omgekomen sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Omgekomen in oorlogen of bij vredesoperaties, actief voor ons land. We herdenken hen die vielen voor vrijheid. Door hier aanwezig te zijn, de vlag halfstok te hangen, of elders stil te staan bij de slachtoffers laten wij zien dat de offers die mensen brengen voor vrijheid niet vergeten worden. Dat de miljoenen mensen die zijn vermoord in de Tweede Wereldoorlog, enkel om wie zij waren, niet in de stilte verdwijnen. Dat de duizenden die na die oorlog vielen een eerbetoon krijgen dat zij verdienen. Maar ook dat wij de overlevenden en nabestaanden die de littekens dragen bijstaan. 

We staan stil bij de waarden die vrijheid garanderen. Waarden die helaas steeds meer onder druk komen te staan. Daarom is dit het moment om te benadrukken dat we niet mogen toelaten dat onze vrijheden vanwege haat worden afgenomen.
Het is volgend jaar 75 jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog eindigde en de wereld zei: “Dit nooit meer”. Zo’n oorlog, gebaseerd op haat. Die oorlog, die ervoor zorgde dat miljoenen mensen systematisch werden vermoord. Nog altijd voelen wij die wond van de oorlog maar al te goed. Kijk maar om u heen naar veteranen die er nog altijd zijn. Of naar mensen die in concentratiekampen hebben gezeten of daar familie en vrienden verloren. Die mensen die vermoord werden, puur om wie zij waren. “Dit nooit meer”, zeiden we. We richtten de Verenigde Naties op als één front tegen oorlog. En kijk ons nu, zoveel jaar later. Nu onze waarden weer onder druk komen te staan. Nog altijd zouden wij één stem moeten hebben tegen onverdraagzaamheid. Eén stem tegen haat. Dat hebben we nodig om als samenleving te blijven functioneren. 

Dat betekent niet dat we allemaal hetzelfde zijn of hetzelfde moeten denken. Of dat we elkaar overal in kunnen vinden. Het gaat erom dat we elkaar respecteren. Dat we er met zijn allen voor staan dat bepaalde normen en waarden niet worden overschreden. Daar hebben we allemaal onze verantwoordelijkheid in. Omdat onverdraagzaamheid lijdt tot het doden van onschuldigen. Overal in de wereld vinden aanslagen plaats die voortkomen uit die onverdraagzaamheid en haat. In Nederland, in Sri Lanka, de Filipijnen, op een markt in Afghanistan. In Christchurch in Nieuw-Zeeland. Het schokt de wereld en schokt de Schiedamse samenleving. Het kost jaarlijks tienduizenden onschuldige mensen het leven. Het laat familie en vrienden in pijn achter en verminkt mensen voor altijd. En dat terwijl mensen gewoon hun dagelijkse boodschappen wilden doen. Of ze gingen naar school of werk. Bezochten hun kerk of moskee om in vrijheid hun godsdienst te beleven. Het raakt ons allemaal. Wij zijn, waar ook ter wereld, met elkaar verbonden. En het zet daarmee ook onze vrijheden dicht bij huis, in onze eigen stad, onder druk. Ik leg mij niet neer bij die haat en onverdraagzaamheid. Ik hoop u ook niet. De strijd daartegen verbindt ons allemaal. Ook in Schiedam. In onze stad waar zoveel verschillende mensen met zoveel verschillende achtergronden wonen, leven, werken. Plezier hebben. We zijn niet allemaal hetzelfde. Maar we hebben op z’n minst met elkaar gemeen dat wij in vrijheid willen leven. Zonder angst. Zonder haat.

Beste aanwezigen,

Het is belangrijk om vrijheid door te blijven geven. En er bij stil te staan dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Het brengt voor ons allemaal een verantwoordelijkheid met zich mee. Dat moeten we blijven benadrukken. Ook aan de generaties hierna. 
Het jaarthema van 2019 is ‘In vrijheid kiezen’ Daarmee wordt aangesloten bij de viering van 100 jaar algemeen kiesrecht. 
Bovendien zijn er binnen kort verkiezingen voor het Europese parlement, op 23 mei. En in maart vonden al de Provinciale verkiezingen plaats. We staan daarmee stil bij de waarde van de vrije, democratische rechtsstaat, het buitenwerkingstellen van deze rechtsstaat 
in de jaren 1940-1945, en de verantwoordelijkheid die we met z’n allen dragen om de rechtsstaat én de vrijheden die we daarbinnen genieten te waarborgen. 
Vanuit de vrijheid van nu kijken we terug op de onvrijheid van toen. We benadrukken de verantwoordelijkheden die onze vrijheid met zich meebrengt, want juist onze huidige vrijheid om te kunnen en mogen kiezen schept een verantwoordelijkheid deze vrijheid te beschermen en te koesteren.  
Onze keuzes staan echter niet los van de wereld waarin we leven. We moeten rekening met elkaar houden. Want ook dat betekent vrijheid. Daar moeten we op blijven letten. Binnen de grenzen van die genoemde rechtsstaat moeten we leven en laten leven.

Dames en heren, jongens en meisjes,

Mensen kwamen op voor onze vrijheid. Zij betaalden dat soms met het hoogste offer, hun leven. Mensen komen nog altijd op voor onschuldige mensen, waar ook ter wereld, om hen in vrijheid te laten leven. Laten we dat niet vergeten en beseffen dat wij zelf ook een verantwoordelijkheid daar in moeten spelen. Door het goede voorbeeld te geven. Door als Schiedammer verdraagzaam te zijn en te beseffen dat we samen de vrijheid maken waardoor wij het leven kunnen leiden dat we willen.

Ik dank u voor uw aandacht."