Lees hieronder de toespraak die burgemeester Harald Bergmann voorlas tijdens Dodenherdenking in stadspark De Plantage op 4 mei 2026. 

Beste Schiedammers,

Vandaag herdenken we alle burgers en militairen die in het Koninkrijk der Nederlanden, of elders in de wereld zijn omgekomen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar ook bij oorlogen en vredesmissies erna. Strijdend voor een toekomst van vrede en veiligheid. Actief voor ons land. 
Ik heet u mede namens het gemeentebestuur van harte welkom bij deze herdenking. 

Schiedam kent veel veteranen. Veel van hen mag ik vanuit mijn ambt spreken. Bij diverse herdenkingen bijvoorbeeld. En sinds vorig jaar is er een Veteranencafé in onze stad, georganiseerd door oud-veteraan Marcel van Henten. Bij de eerste editie mocht ik aanwezig zijn om de bijeenkomst te openen. Het doel is een aantal keren per jaar vaste plek te bieden waar veteranen elkaar in een ontspannen sfeer kunnen ontmoeten en ervaringen kunnen delen. Ook wordt er in Schiedam sinds 2009 een lokale veteranendag georganiseerd.
Het zijn daarbij de persoonlijke verhalen die mij raken. ‘Veteraan’ is niet een term. Elke veteraan is een mens met een eigen verhaal. Het is belangrijk dat zij samen kunnen komen en dat wij hen eren. Er zijn in Schiedam veteranen van diverse generaties en dus met ervaringen in verschillende oorlogen of vredesmissies. Wat hen bindt is hun onbaatzuchtigheid. Hun inzet voor een veilige wereld. Zij vochten en vechten tegen onderdrukking en haat. Het is indrukwekkend om hun verhalen te horen. Zij verloren hun kameraden in de strijd. Liepen zelf verwondingen op. Het is ook een wrange constatering dat voor sommigen hun strijd niet ophield met het neerleggen van het wapen. Zij dragen hun ervaringen nog altijd met zich mee. En hun familie en naasten met hen. 
Het doet mij goed dat ik hen kan spreken en dat wij hun verhalen mogen horen. Wij kunnen zorgen dat hun stem niet door de tand-des-tijds verloren gaat, maar wordt doorgegeven van generatie op generatie. Het zijn verhalen van een strijd lang geleden. Maar helaas zijn er ook recent nog overal conflicten waarbij Schiedammers zich hebben ingezet of inzetten voor de vrede van een land waar zij vaak nog niet eerder waren geweest. Om mensen te beschermen. Daar mogen we trots op zijn.

Beste aanwezigen,

Gelukkig zijn er mensen die opkomen voor vrijheid. Die vrijheid staat overal onder druk. Maar juist in een tijd waarin verschillen worden benadrukt, laat een herdenking als deze zien dat we verbonden kunnen zijn. Dat we samen stilstaan bij wat ons raakt en wat ons tot een samenleving maakt. Verdraagzaamheid, ondanks onze verschillen. Respect voor elkaar. Een ander iets gunnen. Dat is nodig om samen te leven. Want vrijheid vraagt om zorg en aandacht. 
In deze tijd van grote onrust wereldwijd, van militaire dreiging en oorlog, staan de gesneuvelden die wij vandaag herdenken symbool van de gruwelijkheden die oorlog met zich meebrengt. 
De miljoenen onschuldige slachtoffers in de Tweede Wereldoorlog, meedogenloos vermoord in concentratiekampen, tonen hoe meedogenloos de mensheid kan zijn. We blijven hen eren. Tirannie zal en mag niet overwinnen.
In moeilijke tijden een zondebok aanwijzen is makkelijk. In moeilijke tijden opkomen voor een ander vaak lastiger. Maar, beste Schiedammers, wij zijn hier niet voor niets met zovelen aanwezig. Wij zijn hier allemaal verschillend, maar sámen in ons gedeelde gevoel dat een betere wereld mogelijk is. En dat wij daar zelf onderdeel van kunnen uitmaken. 

Beste Schiedammers,

We leven in tijden van mondiale spanningen. Autoritaire wereldleiders tonen dat zij van oorlog een dagkoers kunnen maken. En als zij geen wapens inzetten, zijn het woorden die voor polarisatie zorgen.
Woorden die groepen mensen wegzetten als minderwaardig. Alsof zij er niet bij horen. Alsof een samenleving alleen uit wij en zij bestaat. Maar een samenleving maak je samen. Ook door een ander iets te gunnen. En mensen te laten zijn wie zij willen zijn. 

En dat in vrijheid.

Voor jongere generaties leek dat lange tijd vanzelfsprekend. En ondanks dat oorlog dichtbij is, wordt er door sommigen nonchalant op gereageerd. Via bijvoorbeeld sociale media worden het kleine fragmenten. Een abstract gegeven, terwijl het om mensenlevens gaat. En met constante nieuwsstromen die tot ons komen, verdwijnt nieuws vaak ook weer. Maar een oorlog of conflict dat bij ons minder aandacht krijgt, is er nog wel. Mensen blijven lijden. Er blijven slachtoffers vallen. Blijf opkomen tegen onrecht en word niet onverschillig.