Jacob Cats

Jacob Cats

559 keer gelezen

-Inleiding-

Daer rees om dese tijt verschil in onse landen,
Of heks of tovenaer zijn weerdigh om te branden:

En dit gingh wonder ver tot Goeree en Schiedam,
En 't scheen dat dit gespoock aldaer zijn woonplaets nam;

En dit is naderhant soo dapper opgesteecken,
Dat yeder een begon van dit bedrijf te spreecken.

Ick wierd juyst even toen versocht van seecker vrouw,
Dat ick tot haer behulp te Goeree komen wou:

Ick ginck op dit versoeck my nader overpeysen,
En vont ten lesten goet oock daer te willen reysen.

Maer schoon al dit gespoock al naer en seltsaem scheen,
Het was maer schrale wint, en al het stuck verdween.

Oock was'er toen ter tijt een hart gedingh geresen;
Een vrouwe van Schiedam, de pijnbanck toegewesen,

Beriep haer op het hof, en, na een hart gedingh,
Soo was dat sy de banck en alle straf ontgingh.

Ey siet, na dat het hof dit vonnis had gegeven,
Scheen alle spoockery als uyt het lant gedreven:

Het wijf, dat voor een tijt van yeder wierd verfoeyt,
Bleef stil en zonder blaem van niemant oyt gemoeyt.

Jacob Cats. Gravure J.W. Kaiser naar een schilderij van M. Miereveld. Overgenomen uit Alle de wercken I.

Jacob Cats (1577-1660) dichtte in Twee en tachtigh-jarigh leven, van zijn geboorte af tot zijn doot toe, aen desselfs veertien kints-kinderen, dienende tot naricht van de selve uit 1659 bovenstaand fragment over zijn rol in heksenprocessen. Het is te vinden in J. van Vloten ed., Alle de wercken van Jacob Cats II (Zwolle 1862), 851-886, aldaar 857. Catalogusnr. K 5-4 1b.

Hans de Waart besteedt aandacht aan Cats' beweringen in Toverij en samenleving. Holland 1500-1800 (Den Haag 1991), 122-123. Catalogusnr. K 8-1/59. Een recente uitgave van het fragment, met korte toelichting, is te vinden in Jan van Bergen en Henegouwen en Ruud Aret (ed.), Groeten uit Zwart Nazareth. Gedichten over Schiedam (Schiedam 2004), 19, 76. Catalogusnr. 668.