Toespraak van burgemeester Verver-Aartsen

Toespraak van burgemeester Verver-Aartsen

420 keer gelezen

Dames en heren,

Met heel veel plezier geef ik gehoor aan de uitnodiging van onze gemeentearchivaris, de heer Priester, om vanmiddag de tentoonstelling over Kethel te openen. Ik stel het bijzonder op prijs dat de heer Van der Lip, de zoon van de laatste burgemeester van Kethel en Spaland, vanmiddag in ons midden is. Hartelijk welkom meneer Van der Lip. Voor deze bijzondere gelegenheid draag ik vanmiddag de originele ambtsketen van Kethel, de keten die uw vader ooit heeft gedragen en waarvan hij maar moeilijk afstand kon doen. Ik draag hem vanmiddag overigens uit respect voor de geschiedenis van deze voormalige gemeente en voor al diegenen die daarin een rol hebben gespeeld, onder meer uw vader natuurlijk. Dus ik draag hem niet om nog eens fijntjes duidelijk te maken dat de gemeente Schiedam de rechtmatige eigenaar van deze keten is.

Maar je merkt dat aan nog meer zaken; zo is er een merkbaar grote betrokkenheid van bewoners bij de eigen woonbuurt. Dat geldt overigens niet alleen voor de bewoners van de oude dorpskernen van Kethel en Kerkbuurt, maar ook voor de bewoners van de buurten eromheen. Onlangs werd een informatieavond over het bestemmingsplan Kethel zo druk bezocht dat het zaaltje eigenlijk te klein was voor zoveel bezoekers. Ik geeft toe dat het ook wel een klein zaaltje was, maar in veel andere wijken maken we wel mee dat de opkomst voor zulke bijeenkomsten zo klein is dat zelfs het kleinste zaaltje nog niet vol stroomt. En in Kethel kwamen we ruimte tekort!Die binding aan de eigen omgeving blijkt trouwens ook al jarenlang uit onderzoeken die de gemeente uitvoert naar de leefbaarheid. Bewoners van Kethel geven daarbij steeds opnieuw aan dat ze heel tevreden zijn over de eigen wijk. Kethel scoort op dat gebied steevast het hoogst van alle Schiedamse woonwijken.

Het Kethelgevoel. Een intrigerende titel voor deze tentoonstelling. Bestaat er dan inderdaad een Kethelgevoel? En wat is dat dan precies? Ik durf zeker niet te beweren dat ik het antwoord op deze vragen heb, maar laat ik in ieder geval proberen een kleine aanzet te geven.

Ik was hier nog maar net heel kort burgemeester toen ik kennismaakte met twee activiteiten die inderdaad op het Kethelgevoel duiden. Ik bezocht het tonnetjesteken en heb daarbij ook zelf mogen ervaren hoe dat gaat. En er werd in diezelfde periode een schitterend boek over Kethel en de omgeving onder mijn aandacht gebracht, uitgegeven door boekhandel Post Scriptum en voorzien van sonnetten en foto’s waaruit de liefde voor dit gebied heel duidelijk sprak.

Ik kwam er snel achter dat dit geen incidentele gebeurtenissen zijn: behalve het tonnetjesteken kent Kethel nog veel meer tradities. Denk bijvoorbeeld aan de jaarlijkse viering van Koninginnedag, een evenement waar heel veel steden jaloers op kunnen zijn. En behalve het genoemde boek zijn er nog veel meer boeken over Kethel uitgegeven; foto-boeken, maar ook boeken over de geschiedenis. En dat zijn duidelijke tekenen van een Kethelgevoel.

Maar je merkt dat aan nog meer zaken; zo is er een merkbaar grote betrokkenheid van bewoners bij de eigen woonbuurt. Dat geldt overigens niet alleen voor de bewoners van de oude dorpskernen van Kethel en Kerkbuurt, maar ook voor de bewoners van de buurten eromheen. Onlangs werd een informatieavond over het bestemmingsplan Kethel zo druk bezocht dat het zaaltje eigenlijk te klein was voor zoveel bezoekers. Ik geeft toe dat het ook wel een klein zaaltje was, maar in veel andere wijken maken we wel mee dat de opkomst voor zulke bijeenkomsten zo klein is dat zelfs het kleinste zaaltje nog niet vol stroomt. En in Kethel kwamen we ruimte tekort!

Wat natuurlijk sterk bijdraagt aan het Kethelgevoel is de bijzondere geschiedenis van deze voormalige gemeente. Het is erg leuk dat deze levend wordt gehouden door initiatieven zoals deze tentoonstelling. De geschiedenis is voor de voormalige gemeente Kethel en Spaland natuurlijk niet heel erg florissant verlopen. Het grootste gedeelte van de gemeente kwam in 1941 bij Schiedam, een besluit waar in ieder geval burgemeester Johan Jurrien van der Lip zich niet in kon schikken en hij weigerde dan ook lange tijd om de ambtsketen in te leveren. De rechter moest er zelfs aan te pas komen. Een andere vraag is of heel veel bewoners door die annexatie in hun Kethelgevoel gekwetst werden. Deze bewoners hadden in 1941 immers wel wat anders aan hun hoofd. Veel ingrijpender voor veel oorspronkelijke bewoners waren misschien wel de grootscheepse onteigeningen die in de jaren zestig plaatsvonden om landerijen beschikbaar te krijgen voor de uitgebreide woningbouw die hier moest gaan plaatsvinden in nieuwe wijken zoals Woudhoek,  Spaland en Sveaparken. Behalve dat hierdoor eigendommen verdwenen, verdween ook een flink stuk van het oorspronkelijke landschap en daarmee van de geboortegrond van veel oorspronkelijke Kethellappers.

Gelukkig hebben gemeentebestuurders in de afgelopen decennia begrepen dat het de moeite waard is om dit typische dorps- en weidelandschap zo veel mogelijk te behouden. Sommigen zullen van mening zijn dat dit niet voldoende is gelukt. Maar hoewel ingeklemd tussen de nieuwere bebouwing, de oude kernen van Kethel en Kerkbuurt zijn nog steeds herkenbaar, veel van de oorspronkelijke polderwegen zijn gehandhaafd, in Park Kethel is het oude weidelandschap bewaard gebleven en teruggebracht en de monumentale waarde van veel woningen en gebouwen is onderkend en wordt beschermd. Ook al is er veel veranderd, als je door het gebied loopt kun je nog steeds op veel plaatsen iets van het verleden opsnuiven en dat houdt het Kethelgevoel in ieder geval tastbaar.

Voor mij staat vast dat er wel degelijk een Kethelgevoel bestaat, maar wat het precies is en hoe het is te verklaren, dat valt nog niet mee. Ik ben dan ook blij dat het gemeentearchief juist dit onderwerp op de agenda heeft gezet door het organiseren van deze tentoonstelling. En ook dat u hier met zo velen naar toe bent gekomen en er straks ongetwijfeld over zult discussiëren.

Ik begrijp dat een aantal leuke reacties uit de stad is binnengekomen op de oproep om op de een of andere manier bij te dragen aan de tentoonstelling. Ik stel dat bijzonder op prijs en vind het een hele goede manier om ervoor te zorgen dat verhalen en gebeurtenissen worden vastgelegd, maar ook dat foto’s en allerlei voorwerpen bewaard blijven voor volgende generaties. De tentoonstelling en de wijze waarop hierover met de stad is gecommuniceerd bewijzen maar weer eens dat wij een zeer actief gemeentearchief hebben dat bewijzen maar weer eens te meer dat wij een zeer actief gemeentearchief hebben dat middenin de samenleving staat.

En dan kom ik weer terug bij onze bijzondere gast van vanmiddag, de heer Van der Lip. Meneer Van der Lip, behalve deze tentoonstelling hebben de medewerkers van het Gemeentearchief nog iets anders tot stand weten te brengen. Zij hebben een speciale krant gemaakt die ingaat op het thema van deze expositie. Ik vind het bijzonder plezierig om u als openingshandeling voor deze tentoonstelling, aan u het eerste exemplaar van deze krant te mogen overhandigen.

Foto gemaakt door J. van Kampenhout.