Zuid-Afrikaanse geschiedenis verbonden met Schiedam

Zuid-Afrikaanse geschiedenis verbonden met Schiedam

Gepubliceerd op 23-6-2010

_{Gevelsteen aan de Lange Kerkstraat met Jan van Riebeeck.}

394 keer gelezen

Alle ogen zijn nu en de komende weken gericht op Zuid-Afrika waar Oranje hopelijk straks wereldkampioen voetbal wordt. Ook Schiedamse straten zijn oranje gekleurd. Maar Schiedam heeft nog een andere band met Zuid-Afrika waar we (blijkbaar) minder trots op zijn.

• Gevelsteen
• Link met Schiedam
• Fraudeur?

Gevelsteen

Hoog boven de hoofden van de winkelaars is onopvallend in de gevel van het ABC-complex aan de Lange Kerkstraat een gevelsteen te vinden die op een belangrijk feit duidt. De tekst op de steen luidt: Hier woonde 1630-1637 Jan van Riebeeck, grondlegger van de Kaapkolonie. Die Kaapkolonie, een verversingspost van de VOC bij Kaap de Goede Hoop, zou uitgroeien tot de Republiek Zuid-Afrika.

Link met Schiedam

Van Riebeeck (1619-1677) heeft in zijn jeugd in Schiedam gewoond, en vanaf 1630 op de plek waar nu het ABC-complex is gevestigd. Van Riebeecks vader werkte hier als legerchirurgijn van de troepen van kolonel Morgan. In 1649 trouwde hij in de Grote Kerk met (ook in Schiedam wonende ) Maria de la Queillerie. In dezelfde kerk werd ook zijn moeder begraven. In 1952 achterhaalde de toenmalige gemeentearchivaris, drs. A. Van der Poest Clement, dat op de plek waar toen Lange Kerkstraat 36 was Van Riebeecks huis had gestaan. In augustus van dat jaar onthulde de ambassadeur van Zuid-Afrika, Kol. P.I. Hoogenhout ‘diep getroffen door de ontvangst die hem in Schiedam te beurt was gevallen’ een gedenksteen (op ooghoogte!) aan het huis van Spiritusmaatschappij De Groot op nummer 36. Ook werd de Jan van Riebeeckweg vernoemd. De grondlegger van de Kaap was nog iemand om trots op te zijn.

Fraudeur?

Maar de tijden veranderden. In Nederland, dat zich altijd verbonden had gevoeld met de voormalige kolonie, gingen steeds meer proteststemmen op tegen het apartheidsregime. In 1988 staat er een stukje over de gevelsteen in Het Vrije Volk, waarin de stichter wordt neergezet als een mislukkeling, ‘filiaalhouder’ en fraudeur. Het stichten van de nederzetting was ‘helemaal niets om trots op te zijn’. In 1991 kopt het Rotterdams Dagblad een artikel met ‘Beeldje Jan van Riebeeck gered voor slopershamers’. De winkeliers beloofden de herdenkingsteen na de bouw in de gevelwand te laten terugkeren. In september 1994 ging het ABC-complex open, compleet met gedenksteen. Deze is echter op een onmogelijke plek geplaatst, waaraan niemand aanstoot kan nemen.

Huwelijkse voorwaarden

Huwelijkse voorwaarden zijn niet iets van de laatste tijd. In maart 1649 sloot Jan (Johan) van Riebeeck huwelijkse voorwaarden af met zijn verloofde Maria la Queillerie. Daar werd door een notaris een akte van gemaakt, die nu met vele andere door het Gemeentearchief Schiedam wordt bewaard. Rechtsboven op de foto de handtekening van Van Riebeeck. (inv.nr.: 758 blz.: 77)

De tekst luidt: Wonende tot Amsterdam, toekomende Bruidegom, geassisteerd met zijn grootvader Govert Anthonisz., Oud Burgermeester van de stad Cuijlenburch, en zijn oom Gerrit van Harn, ter eenre, en juffrouw Maria la Queillerie, wonende binnen Schiedam, toekomende Bruid, geassisteerd met haar cosijn (= neef) Cornelis Hoogeveen, Ontvanger van des gemeenelandts middelen binnen de stad Dordrecht, en haar broeders Noach du Boijs en Abraham la Queillerie, ter andere zijde, compareerden 11 maart 1649 tot het sluiten van huwelijkse voorwaarden.